12. Yargı Paketi Maddeleri ve Getirilen Yeni Düzenlemeler (2026)

Miras Hukuku ve Taşınmaz Satışlarına İlişkin Esaslar

Ortaklığın giderilmesi davaları, miras yoluyla intikal eden gayrimenkullerin paylaşımında mirasçılar arasında yaşanan en büyük uyuşmazlık kaynaklarından biridir. Yapılması planlanan yasal düzenlemeler kapsamında, mirasçıların mülkiyet haklarını korumak ve aile içi taşınmazların üçüncü kişilere değerinin altında satılmasını engellemek amacıyla köklü değişiklikler öngörülmektedir. Bu yeni yasal düzenlemeler, paydaşlar arasındaki adil dengeyi korumayı ve uzun süren mahkeme süreçlerinin yarattığı hak kayıplarını en aza indirmeyi hedeflemektedir.

Miras hukukunu ve taşınmaz satış usullerini doğrudan etkileyen yeni sisteme göre, miras kalan malların icra yoluyla satışında mirasçılara çok güçlü bir öncelik hakkı tanınmaktadır. Öngörülen düzenlemenin getirdiği temel yenilikler ve eski uygulama ile karşılaştırması şu şekildedir:

• Ortaklığın Giderilmesi Davası (İzale-i Şüyu) Güvencesi: Aile üyeleri arasındaki uyuşmazlıklardan faydalanmak isteyen üçüncü kişilerin, gayrimenkulleri piyasa değerinin çok altında fiyatlarla icradan satın almasının önüne geçilmektedir.
• Muhammen Bedel Üzerinden Doğrudan Alım: Mirasçılardan herhangi biri, taşınmazın tam kıymet takdir değerini (muhammen bedel) nakit olarak ödemeyi taahhüt ettiği takdirde, genel ihaleye çıkılmasına gerek kalmaksızın mülkiyeti kendi üzerine devralabilecektir.
• Sürecin İcra ve İflas Kanunu (İİK m. 114) Boyutu: İcra müdürlükleri tarafından yürütülen satış işlemlerinde bu öncelik hakkının gözetilmesi yasal bir zorunluluk haline getirilmektedir.

Miras yoluyla intikal eden taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi davası süreci devam eden pay sahipleri, satış aşaması yaklaştığında öncelikli satın alma haklarını kullanabilmek adına gerekli finansal hazırlıkları yapmalı ve kıymet takdir raporlarına karşı yasal süreleri kaçırmadan hareket etmelidir.

İdari Yargılama ve İcra İflas Kanunundaki Güncellemeler

Devlet daireleri ve kamu kurumları aleyhine açılan davaların icra süreçleri ile idari mahkemelerin işleyişini hızlandırmak amacıyla yürürlükteki mevzuatta köklü reformlar tasarlanmıştır. Bu kapsamda, hem vatandaşların devlete karşı açtığı davalardaki bürokratik engeller azaltılmakta hem de idari yargı mercilerinin iş yükü yeniden dengelenmektedir. Yapılan değişiklikler, idari makamların mahkeme kararlarını yerine getirme sürecindeki keyfi gecikmeleri önlemeyi amaçlamaktadır.

İdari yargı ve icra mevzuatındaki yeni kurallar, hak arama hürriyetini doğrudan etkileyen ve yargısal süreçleri kısaltan şu somut maddelerden oluşmaktadır:

• İdareye Karşı İlamlı İcra Öncesi Yazılı Başvuru Zorunluluğu (İİK m. 34/a): İdari kurumlar aleyhine mahkemeden hak veya tazminat kararı alan kişilerin, doğrudan icra takibi başlatması yasaklanmaktadır. Alacaklı tarafların, ilamlı icra yoluna başvurmadan önce ilgili idari kuruma 30 günlük yazılı başvuru yapması zorunlu tutulmaktadır. Kamu kurumu bu süre zarfında ödeme yaparsa icra masrafları ve vekalet ücreti doğmamaktadır. Özellikle idari yargıda tam yargı davası neticesinde kazanılan alacakların tahsilinde bu kurala riayet edilmesi şarttır.
• Bölge İdare Mahkemesi (BİM) Keşif ve Bilirkişi Yetkisi (İYUK m. 45): İstinaf aşamasında eksik delil toplanması veya bilirkişi raporu alınmaması gibi gerekçelerle dosyaların ilk derece mahkemesine geri gönderilmesi usulüne son verilmektedir. Bölge İdare Mahkemesi, eksik kalan keşif ve bilirkişi incelemelerini artık bizzat kendisi tamamlayarak uyuşmazlığı esastan karara bağlayabilecektir.
• İdare Mahkemesi Tek Hâkim Sınırının Güncellenmesi (2576 sayılı Kanun m. 7): Tek hâkim tarafından karara bağlanabilecek idari davaların parasal eşiği 486.000 TL sınırına yükseltilmektedir. Bu tutarın altında kalan uyuşmazlıklar heyet halinde değil, tek hakim tarafından hızlıca çözüme kavuşturulacaktır.
• Kaldırma Kararı Üzerine Danıştay Temyiz Süresi (İYUK m. 46): Bölge İdare Mahkemesi tarafından verilen kaldırma kararlarına karşı Danıştay nezdinde temyiz yoluna başvurma süresi 30 gün olarak kesinleştirilmiştir.

İdari mercilerden mahkeme kararına bağlı olarak tazminat veya hak alacağı bulunan vatandaşlar ile şirket sahipleri, gereksiz icra masrafları ile karşılaşmamak ve usulden davanın reddedilmesini önlemek adına öncelikle idareye yazılı başvuru şartını eksiksiz yerine getirmelidir.

Dijital Arama ve İncelemelerde Getirilen Yeni Haklar

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte ceza yargılamalarında dijital veriler, bilgisayarlar ve akıllı telefonlar en önemli ispat araçları haline gelmiştir. Ancak bu cihazların içerdiği kişisel verilerin sınırsız şekilde incelenmesi, anayasal düzeyde korunan özel hayatın gizliliği hakkını ihlal etme riski barındırmaktadır. Bu riskleri azaltmak amacıyla, ceza muhakemesinde dijital delillerin elde edilmesi, saklanması ve silinmesi süreçlerine yönelik çok sıkı yasal denetimler getirilmiştir.

Dijital aramalar ve kişisel verilerin korunması kapsamında mevzuata eklenen temel haklar ve güvenceler şu şekildedir:

• DNA ve Genetik Verilerin İmha Edilmesi (CMK m. 80): Ceza soruşturması kapsamında şüphelilerden alınan DNA, biyometrik veri veya genetik örnekler, yargılama neticesinde beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı (takipsizlik) kararı verilmesi durumunda derhal imha edilecektir. İlgili kişilere bu verilerin silindiğine dair resmi bilgilendirme yapılması zorunludur.
• Dijital Verilerin Kopyasının Teslim Edilmesi: Kolluk kuvvetleri veya adli bilişim uzmanları tarafından el konulan bilgisayar ve cep telefonlarındaki verilerin imajı (kopyası) alındıktan sonra, bu verilerin eksiksiz bir sureti gecikmeksizin şüpheliye veya şüphelinin müdafiine teslim edilmek zorundadır.
• Özel Hayata İlişkin Verilerin Ayıklanması: Soruşturma konusu suçla doğrudan ilgisi bulunmayan kişisel fotoğraflar, özel mesajlaşmalar ve ailevi veriler dava dosyasına dahil edilmeyecek, delil niteliği taşımayan bu unsurlar adli kayıtlardan temizlenecektir.

Soruşturma kapsamında bilgisayar, harici disk veya cep telefonu gibi dijital materyallerine el konulan kişilerin, arama ve el koyma tutanaklarını dikkatle incelemesi, verilerin kopyasının kendilerine teslim edilmesini talep etmesi ve davanın beraatle sonuçlanması halinde genetik verilerin silinmesi için adli makamlara yazılı başvuru yapması gerekmektedir.

Bilgisayar ve Cep Telefonu İncelemelerinde Hangi Yeni Güvenceler Getiriliyor?

Soruşturma aşamasında cep telefonlarının ve bilgisayarların incelenmesi, şüphelilerin neredeyse tüm hayat hikayesinin kolluk güçlerinin erişimine açılması anlamına gelmektedir. Bu durumun yaratabileceği hak ihlallerini sınırlandırmak adına, ceza muhakemesi kanununda hakim onayı ve süre kısıtlamaları gibi aşılması güç yasal engeller oluşturulmuştur. Yeni düzenlemeler, adli makamların dijital cihazlar üzerindeki inceleme yetkisini keyfi olmaktan çıkarıp sıkı bir denetim mekanizmasına bağlamaktadır.

Bilgisayar ve cep telefonu incelemelerinde savunma makamına tanınan en kritik yasal güvenceler aşağıda maddeler halinde açıklanmaktadır:

• 24 Saat İçinde Hâkim Onayı Şartı (CMK m. 134): Cumhuriyet savcısının talimatıyla gerçekleştirilen bilgisayar ve cep telefonu aramalarında, el koyma işleminin fiilen gerçekleştirildiği andan itibaren en geç 24 saat içinde yetkili sulh ceza hâkiminin onayının alınması zorunlu kılınmıştır. Bu süre zarfında hakim onayı alınmayan incelemeler kendiliğinden hükümsüz kalır.
• Süre Sınırı ve Hızlı İnceleme Esası: Dijital cihazların adli emanette aylarca, hatta yıllarca bekletilerek sahiplerinin mağdur edilmesi engellenmektedir. İnceleme işlemlerinin makul sürede tamamlanması ve suç unsuru barındırmayan cihazların sahiplerine derhal iade edilmesi esası getirilmiştir.
• Hukuka Aykırı Delil Yasakları: Hâkim onayı olmaksızın, yasal süreler aşılarak veya şifre kırma yazılımlarıyla usulsüz şekilde elde edilen dijital veriler, mahkeme aşamasında hukuka aykırı delil olarak kabul edilecektir. Bu veriler anayasal koruma kapsamında hükme esas alınamayacak ve yargılamada kullanılamayacaktır.

Kolluk birimleri tarafından cep telefonu veya bilgisayarı rızası dışında incelenmek üzere alınan kişilerin, el koyma işleminin üzerinden 24 saat geçmesine rağmen usulüne uygun bir hâkim kararı olup olmadığını avukatları vasıtasıyla sorgulaması ve usulsüz işlemlere karşı derhal itiraz hakkını kullanması tavsiye edilmektedir.

IBAN Kiralama ve IBAN Mağdurlarına Yönelik Cezai Düzenlemeler

Son yıllarda internet bankacılığının ve mobil transferlerin artmasıyla birlikte, organize suç örgütleri kendi kimliklerini gizlemek amacıyla üçüncü kişilerin banka hesaplarını (IBAN) kiralama yoluna gitmektedir. Genellikle öğrenciler, ev hanımları veya ek gelir elde etmek isteyen kişiler, banka hesaplarını belirli bir ücret karşılığında başkalarına kullandırarak bilmeden ağır suçların ortağı haline gelmektedir. Yürürlüğe giren yeni yasal düzenlemeler, bu durumdaki kişilerin cezalandırılmasında adaletli bir ayrım yapılmasını ve mağduriyetlerin giderilmesini hedeflemektedir.

Banka hesaplarını başkalarına kullandıran kişilerin cezai sorumluluklarını hafifletmek ve suça katılım derecelerine göre hakkaniyetli bir yargılama yapılmasını sağlamak amacıyla, Türk Ceza Kanunu bünyesinde yer alan nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158) maddesine yeni bir fıkra eklenmiştir. Getirilen cezai düzenlemelerin detayları şunlardır:

• Asli Fail Olmayan IBAN Sahiplerine Yarı Oranında Ceza İndirimi: Banka hesabı, kredi kartı şifresi veya kripto para cüzdanı erişim bilgilerini başkalarına veren, ancak dolandırıcılık eyleminin planlanmasında veya icrasında aktif rol oynamayan kişilerin cezası yarı oranında (1/2) indirilecektir.
• Zarar Giderme Durumunda Etkin Pişmanlık İndirimleri: Dolandırılan mağdurun uğradığı maddi zararın banka hesabı sahibi veya suça iştirak eden kişi tarafından tamamen giderilmesi halinde kademeli olarak ek indirimler uygulanacaktır:
  • Zarar henüz soruşturma (savcılık) aşamasında giderilirse, verilecek cezada üçte iki (2/3) oranında ek indirim uygulanır.
  • Zarar kovuşturma (mahkeme) aşamasında, hüküm verilmeden önce giderilirse cezada yarı oranında (1/2) indirim tatbik edilir.
• Kesinleşmiş Cezası Olan Mahkûmlara Yönelik Geçmişe Etkili Uygulama: Bu yasal değişiklik lehe kanun niteliği taşıdığından, kanunun yürürlüğe girmesinden önce hakkında mahkumiyet kararı verilmiş ve cezası kesinleşmiş olan kişiler de bu indirimlerden faydalanabilecektir. Ancak, mağdurun zararı tamamen nakden ödeninceye kadar infazın durdurulmasına karar verilemeyecektir.
• Kapsam Dışı Bırakılan Suç Tipleri: Bu özel indirim hükümleri yalnızca dolandırıcılık suçlarına iştirak eden IBAN sahipleri için geçerlidir. Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK m. 245) ve nitelikli hırsızlık (TCK m. 142) suçları bu ceza indirimi düzenlemesinin tamamen dışındadır.

Banka hesap bilgilerini veya IBAN numarasını başkalarına kiraladığı için hakkında dolandırıcılık suçlamasıyla ceza davası açılan kişilerin, davanın her aşamasında mağdurun zararını gidermek üzere adımlar atması ve lehe olan ceza indirimi hükümlerinden tam olarak yararlanabilmek için uzman bir ağır ceza avukatından profesyonel hukuki destek alması hayati önem taşımaktadır.

IBAN’ını Başkasına Kullandıranlar İçin Yeni Ceza Yaptırımı Nedir?

Banka hesabı, kredi kartı veya kripto varlık cüzdan bilgilerini üçüncü şahıslara kullandıran kişilerin cezai sorumluluğu, güncel mevzuat çalışmaları kapsamında yeniden yapılandırılmaktadır. Son yıllarda özellikle internet ve dijital kanallar üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık faaliyetlerinde artış yaşanması, kanun koyucuyu bu konuda daha caydırıcı adımlar atmaya sevk etmiştir. Bu kapsamda, kendi adına kayıtlı banka hesaplarını veya IBAN numaralarını maddi kazanç karşılığında ya da iyi niyetle başkalarına kullandıran kişilerin hukuki durumu, yeni yaptırımlarla doğrudan ilişkilendirilmektedir.

Banka hesabı veya IBAN’ını başkasına kullandırma eylemi, doğrudan nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirak kapsamında değerlendirilmektedir. Türk Ceza Kanunu kapsamında yapılması planlanan reformlar uyarınca, bu kişilerin cezai sorumluluklarında kademeli bir indirim ve etkin pişmanlık mekanizması öngörülmektedir. Yeni düzenleme önerisi kapsamında hayata geçirilmesi beklenen yaptırım ve indirim esasları şu şekildedir:

• Suça İştirak Sınırı ve Ceza İndirimi: Nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirak eden ancak eylemi yalnızca banka hesabı, kredi kartı ya da kripto varlık hesabına erişim bilgisi vermekle sınırlı kalan sanıklara verilecek temel cezada yarı oranında indirim uygulanması planlanmaktadır.
• Soruşturma Aşamasında Zarar Giderme: IBAN’ını başkasına kullandıran şüpheli, mağdurun uğradığı maddi zararı henüz soruşturma (savcılık) aşamasında tamamen giderirse, verilecek cezada üçte iki (2/3) oranında ek bir indirim daha uygulanacaktır.
• Kovuşturma Aşamasında Zarar Giderme: Mağdurun maddi zararının mahkeme (kovuşturma) aşamasında tamamen karşılanması durumunda ise sanık hakkında yarı oranında ek ceza indirimi yapılması söz konusu olacaktır.
• Zarar Giderme Süresi: Mahkemenin sanığa yapacağı ihtardan itibaren en geç 6 ay içerisinde mağdurun zararının tamamen giderilmiş olması şartı aranacaktır.

Aşağıdaki tabloda, IBAN bilgilerini başkasına kullandıran kişilerin mevcut yasal durum ile yürürlüğe girmesi beklenen yeni düzenleme arasındaki hukuki konumları karşılaştırmalı olarak gösterilmektedir:

Bu durumda ne yapılmalı sorusuna cevap vermek gerekirse; adınıza kayıtlı banka hesaplarında rızanız dışında veya üçüncü kişilerin yönlendirmesiyle şüpheli para hareketleri tespit ettiğinizde, vakit kaybetmeksizin ilgili bankaya başvurarak hesabı bloke ettirmeli ve yasal durumun tespiti için Cumhuriyet Başsavcılığına bildirimde bulunarak profesyonel bir ceza avukatından hukuki yardım almalısınız.

Halihazırda IBAN Davası Olanlar Bu Düzenlemeden Nasıl Yararlanacak?

Yürürlükteki mevzuat çalışmaları tamamlanmadan önce banka hesaplarını başkalarına kullandırdığı iddiasıyla hakkında soruşturma yürütülen veya kamu davası açılmış olan binlerce kişinin dosyası derdest durumdadır. Kanunların geçmişe yürümesi ve sanık lehine olan düzenlemelerin geriye dönük uygulanması ilkesi gereğince, mevcut davaları devam eden kişilerin bu yeni yasal reformdan nasıl yararlanacağı büyük önem arz etmektedir.

Yeni düzenleme kapsamında, derdest dosyası olan veya hakkında daha önce mahkûmiyet hükmü kurulmuş kişilerin hak kaybı yaşamaması adına özel usul mekanizmaları getirilmektedir. Halihazırda davası devam eden veya karara bağlanmış kişilerin yararlanma usulü şu adımlarla gerçekleşecektir:

• Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay Aşamasındaki Dosyalar: İstinaf veya temyiz incelemesinde olan dosyalar, yeni yasanın yürürlüğe girmesinin ardından ilgili üst mahkeme tarafından bozularak dosyayı karara bağlayan ilk derece mahkemesine geri gönderilecektir.
• İlk Derece Mahkemesinin İhtar Yükümlülüğü: Dosyayı devralan ilk derece mahkemesi, sanığa veya hükümlüye resmi bir ihtar tebliğ ederek mağdurun zararını gidermesi için süre tanıyacaktır.
• Zarar Giderme Süresi: Sanığa, mahkemenin resmi ihtarından itibaren maddi zararı tamamen kapatabilmesi için 6 ay kesin süre verilecektir. Bu süre içerisinde mağdurun zararı giderilirse, etkin pişmanlık hükümleri kapsamında ceza indirimi uygulanacaktır.
• İnfazın Durdurulması Kuralı: Haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunan hükümlüler için en kritik sınır, zarar tamamen giderilinceye kadar infazın durdurulmasına karar verilemeyeceğidir. Dolayısıyla cezaevinde olan veya cezası infaz aşamasında bulunan kişilerin indirimden yararlanabilmesi için öncelikle mağdur zararını tamamen karşılaması şarttır.

Bu durumda ne yapılmalı sorusuna cevap vermek gerekirse; derdest nitelikli dolandırıcılık davasında hesabı kullanılan sanıkların, dosyalarındaki mağdur sayısını ve net zarar miktarını mahkeme dosyasından tespit ettirerek, yasa yürürlüğe girer girmez zarar giderme iradelerini mahkemeye yazılı olarak beyan etmeleri gerekmektedir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Kararlarında Yeni Dönem

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), sanık hakkında yapılan yargılama sonucunda hükmolunan cezanın belirli bir denetim süresi boyunca askıda bırakılması ve bu sürede kasıtlı bir suç işlenmediği takdirde davanın düşmesini sağlayan en önemli usul kurumlarından biridir. Anayasa Mahkemesi’nin hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkı çerçevesinde verdiği iptal kararlarının ardından, HAGB müessesesi yasama organı tarafından köklü bir reforma tabi tutulmaktadır.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) müessesesinin temel yapısı korunmakla birlikte, kararlara karşı başvuru mekanizmaları ve denetim sınırları tamamen değiştirilmektedir. Yeni yasal dönemde HAGB kararlarına ilişkin uygulanacak temel kurallar ve yapısal değişiklikler şunlardır:

• İtiraz Yolunun Kaldırılması: Mevcut sistemde HAGB kararlarına karşı yalnızca aynı adliyedeki bir üst ceza mahkemesine yapılan basit bir itiraz yolu bulunmaktaydı ve bu denetim çoğunlukla usuli eksikliklerle sınırlı kalmaktaydı. Yeni dönemde bu dar kapsamlı itiraz yolu tamamen yürürlükten kaldırılmaktadır.
• İstinaf Kanun Yolunun Açılması: Yeni düzenleme kapsamında HAGB kararlarına karşı doğrudan Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yoluna başvuru hakkı getirilmektedir. Böylece kararlar hem maddi olay hem de hukuki yönüyle üst mahkeme tarafından denetlenecektir.
• Temyiz (Yargıtay) Yolunun Getirilmesi: Bölge Adliye Mahkemesi’nin istinaf incelemesi sonucunda vereceği belirli kararlara karşı, ceza miktarı ve suç türü sınırlarına göre Yargıtay nezdinde temyiz kanun yoluna gitme imkânı da tanınmaktadır.
• HAGB Uygulanamayacak Ağır Suçlar: Toplumsal vicdanı derinden yaralayan işkence, eziyet, çocukların cinsel istismarı ve nitelikli cinsel saldırı gibi ağır suç tiplerinde, sanık hakkında şartlar oluşsa dahi HAGB kararı verilmesi kanunen tamamen yasaklanmaktadır.

Bu durumda ne yapılmalı sorusuna cevap vermek gerekirse; ceza mahkemesinde yargılanmakta olan sanıkların, duruşma esnasında HAGB kararı verilmesini kabul edip etmediklerine dair beyanda bulunurken, artık bu kararın üst mahkemede detaylı bir istinaf incelemesine tabi tutulabileceğini bilerek savunma stratejilerini buna göre kurgulamaları gerekmektedir.

HAGB Kararının İstinaf ve Temyize Götürülmesi Süreci Geriye Dönük Uygulanır mı?

Ceza muhakemesinde usul kuralları, maddi ceza hukukundaki lehe kanun ilkesinden farklı olarak kural olarak derhal uygulanma özelliğine sahiptir. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararlarına karşı getirilen yeni istinaf ve temyiz denetimi hakkının geçmişte verilmiş kararlar bakımından geriye dönük uygulanıp uygulanmayacağı, hukuki istikrarın korunması yönünden kritik bir tartışma konusudur.

Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay’ın yerleşik kararlarında kabul edilen usul hukuku ilkeleri çerçevesinde, HAGB kararlarının kanun yolu denetimine ilişkin değişikliklerin geriye dönük uygulanma sınırları şu şekilde belirlenmektedir:

• Derhal Uygulanma İlkesi: Yeni getirilen istinaf kanun yolu denetimi, yasanın yürürlüğe girdiği tarihten sonra mahkemelerce tesis edilecek tüm HAGB kararları hakkında doğrudan uygulanacaktır.
• Yürürlük Tarihinden Önce Verilen Kararlar: Yasa yürürlüğe girmeden önce mahkemece verilmiş ve eski usule göre itiraz süreci tamamlanarak kesinleşmiş olan HAGB kararları geriye dönük olarak istinaf incelemesine götürülemez. Hak arama özgürlüğü kesinleşmiş kararları kapsayacak şekilde geriye yürütülmemektedir.
• Karar Tarihi Sınırı: Kanun yoluna başvuru imkânı, mahkemenin karar verme anındaki usul hükümlerine göre belirlenir. Yargılaması devam eden ancak yasanın yürürlük tarihinden sonra karara bağlanacak dosyalarda doğrudan yeni istinaf rejimi geçerli olacaktır.

Bu durumda ne yapılmalı sorusuna cevap vermek gerekirse; duruşmaları devam eden ve HAGB kararı verilme ihtimali yüksek olan sanıkların, davanın karar duruşmasının yapılacağı tarihte hangi usul hükümlerinin yürürlükte olduğunu avukatları vasıtasıyla kontrol etmeleri ve istinaf başvuru sürelerini kaçırmamak adına tebliğ süreçlerini yakından izlemeleri önerilir.

Mevcut Bir HAGB Kararı Olanlar Bu Değişiklikten Nasıl Etkilenir?

Hali hazırda haklarında mahkemelerce Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilmiş ve 5 yıllık denetim süresi (suça sürüklenen çocuklar için 3 yıl) devam eden binlerce vatandaş bulunmaktadır. Bu kişilerin yeni yürürlüğe giren kanun yolları ve içeriksel kısıtlamalar karşısında mevcut durumlarının ne olacağı, denetim sürelerinin ihlali halinde nasıl bir süreç işletileceği hukuki güvenlik ilkesiyle yakından ilgilidir.

Mevcut bir HAGB kararı bulunan ve denetim süresi içerisinde olan kişilerin hukuki statüleri, yeni düzenlemeler ışığında şu esaslar çerçevesinde etkilenecektir:

• Mevcut Denetim Süresinin Geçerliliği: Daha önce kesinleşmiş olan HAGB kararları ve bu kararlarla belirlenen 5 yıllık denetim süreleri aynen geçerliliğini korumaktadır. Yeni yasal düzenleme, devam eden denetim sürelerini kendiliğinden sonlandırmaz veya kısaltmaz.
• Denetim Süresi İçinde Suç İşlenmesi Durumu: Denetim süresi devam eden kişi, bu süreçte kasıtlı yeni bir suç işlerse veya yükümlülüklerine aykırı davranırsa, ilk mahkeme hükmü açıklamak üzere dosyayı yeniden ele alacaktır. Hükmün açıklandığı bu yeni aşamada verilecek karara karşı doğrudan yeni usul hükümleri (istinaf ve temyiz yolları) geçerli olacaktır.
• Kazanılmış Hakların Korunması: Geçmişte işlenen suçun türü ne olursa olsun, eski kanun döneminde verilmiş ve kesinleşmiş HAGB kararları, yeni dönemde getirilen suç yasaklarından (işkence, eziyet vb.) etkilenmeyecektir. Sanık aleyhine geriye yürüme yasağı bu hakkı korumaktadır.

Bu durumda ne yapılmalı sorusuna cevap vermek gerekirse; hakkında verilmiş aktif bir HAGB kararı bulunan kişilerin, 5 yıllık denetim süresi içerisinde yeni bir kasıtlı suç işlememek adına azami özen göstermeleri, olası bir adli soruşturma ile karşılaşmaları halinde ise eski HAGB kararının açıklanmasını önlemek amacıyla savunmalarını profesyonelce yürütmeleri gerekmektedir.

Faiz ve Tazminat Hesaplamalarındaki Yeni Kurallar

Yürürlükteki finansal iklimde, sabit oranlı yasal faiz uygulamalarının yüksek enflasyon karşısında yetersiz kalması, alacaklıların mülkiyet haklarını doğrudan zedelemekteydi. Yasal düzenleme organları, bu adaletsizliği gidermek amacıyla faiz ve tazminat hesaplama yöntemlerinde köklü reformlara imza atmıştır. Hak kayıplarının önüne geçilmesi ve yargı kararlarının ekonomik gerçeklikle uyumlu hale getirilmesi bu yeni kuralların temel çıkış noktasını oluşturmaktadır.

Güncel mevzuat çalışmaları kapsamında, borç ilişkilerinde ve tazminat davalarında uygulanacak faiz yapısı tamamen piyasa koşullarına endekslenmiştir. Yapılan bu yapısal reformun getirdiği en önemli değişiklikler şunlardır:

• Yasal Faizin Piyasaya Endekslenmesi: Yıllarca sabit bir oran üzerinden işletilen yasal faiz, artık Merkez Bankası reeskont faiz oranının %80’ine bağlanmıştır. Böylelikle piyasadaki ekonomik dalgalanmalar faiz oranlarına dinamik şekilde yansıtılacaktır.
• Destekten Yoksunluk Tazminatında Güvence: İş kazaları veya trafik kazalarından kaynaklanan destekten yoksunluk tazminatlarında, TBK m. 55 kapsamında yeni bir güvence getirilmiştir. Hâkim, tazminat hesaplaması yaparken dönemsel faiz artışlarını ve hakkaniyet esaslarını bizzat gözetmekle yükümlüdür.
• Borçlunun Temerrüdü ve Güncelleme: Sabit faiz dönemindeki gecikmelerden kaynaklanan değer kayıpları, piyasa endeksli faiz yapısı sayesinde minimuma indirgenerek borçlunun borcunu geciktirme motivasyonu kırılmaktadır.

Bu yeni dönemde alacaklı ve borçlu ilişkilerini düzenlerken sözleşmelerdeki faiz maddelerinin yeni yasal sınırlara göre revize edilmesi gerekmektedir. Özellikle yüksek meblağlı ticari uyuşmazlıklarda ve uzun süren tazminat davalarında bu oranların doğru hesaplanması hak sahipleri için hayati önem taşımaktadır.

İdari Yargıda Geç Ödenen Tazminatlar İçin Uygulanacak Yeni Faiz Oranı Nasıl Hesaplanacak?

İdari makamların hizmet kusuru ya da idari işlemlerden kaynaklanan zararları tazmin etme yükümlülüğü yargı kararlarıyla kesinleştiğinde, bu ödemelerin gecikmesi vatandaşların ciddi hak kayıplarına yol açmaktaydı. İdari yargıda geç ödenen tazminatların enflasyon karşısında değer kaybetmesini önlemek amacıyla, faiz hesaplamasında dinamik bir sisteme geçilmiştir. Bu durum, idarenin mali sorumluluğunu yerine getirirken daha şeffaf ve adil olmasını zorunlu kılmaktadır.

Yeni hesaplama metodolojisinde, idari yargı kararlarının tebliğ veya infaz aşamasındaki gecikmelerine uygulanacak faiz oranları belirli değişkenlere endekslenmiştir. Bu kapsamda hesaplama süreci şu adımlarla gerçekleştirilmektedir:

• Referans Faiz Oranının Tespiti: Hesaplamada temel alınacak değer, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından ilan edilen güncel reeskont faiz oranıdır.
• Oransal İndirgeme Formülü: İlgili dönemdeki reeskont faiz oranının yüzde seksenlik (%80) dilimi hesaplanarak uygulanacak yıllık faiz oranı belirlenmektedir.
• Dönemsel Güncelleme: Gecikme süresi birden fazla dönemi kapsıyorsa, faiz oranı sabit kalmayıp her dönemin kendi reeskont faiz oranı üzerinden ayrı ayrı hesaplanarak kümülatif olarak işletilmektedir.

Bu durumda yapılması gereken, idari yargı kararı sonrasında idareye sunulacak talep dilekçesinde, hesaplanacak faiz oranının yeni mevzuat uyarınca reeskont faizinin %80’inden az olamayacağını açıkça belirtmek ve hesaplama tablolarını bu doğrultuda denetlemektir.

İdare Aleyhine Alınan Mahkeme Kararlarından Sonra Nasıl Bir Yol İzlenmeli?

İdare mahkemelerinden veya vergi mahkemelerinden lehe karar almak, sürecin sadece ilk aşamasıdır. Kararın fiilen uygulanması ve alacağın tahsil edilmesi için yasal süreçlerin hatasız yürütülmesi şarttır. Yeni yasal düzenlemeler kapsamında, idare aleyhine ilamlı icra takibi başlatmadan önce yerine getirilmesi zorunlu kılınan yeni usuli yükümlülükler getirilmiştir.

Yürürlükteki mevzuat uyarınca, idare aleyhine mahkeme kararı (ilam) alan hak sahiplerinin izlemesi gereken hukuki yol haritası şu şekildedir:

• Zorunlu Yazılı Başvuru Aşaması (**İİK m. 34/a**): Mahkeme kararını doğrudan icra dairesine götürmek artık yasal olarak mümkün değildir. Öncelikle borçlu idari merciye yazılı olarak başvurulmalı ve mahkeme ilamı eklenerek ödeme talep edilmelidir.
• 30 Günlük Bekleme Süresi: İdareye yapılan yazılı başvurunun tebliğinden itibaren idari mercinin ödeme yapması için 30 günlük yasal süre bulunmaktadır. Bu süre içinde idarenin bütçe olanakları çerçevesinde ödemeyi yapması beklenir.
• İcra Takibinin Başlatılması: İlgili idari merci 30 günlük yasal bekleme süresi içerisinde ödeme yapmazsa veya ödemeyi reddederse, ancak bu aşamadan sonra İcra Müdürlüğü kanalıyla ilamlı icra takibi başlatılabilmektedir.
• Masraf ve Vekalet Ücreti Sorumluluğu: İdare, kendisine tanınan 30 günlük süre içinde ödeme yaparsa, icra dairesi masrafları ve icra vekalet ücreti doğmayacaktır. Bu durum idare lehine bir mali koruma sağlarken, alacaklının usul kurallarına uymasını zorunlu hale getirmektedir.

Avukatlık pratiğimize göre, idari kararların infazı sürecinde yapılan en sık hata, doğrudan icra dairesine başvurulmasıdır. Bu hata, takibin iptal edilmesine ve karşı tarafa vekalet ücreti ödenmesine yol açabilmektedir. Bu nedenle öncelikle idareye usulüne uygun yazılı başvurunun yapılması ve tebliğ şerhinin saklanması kritik önem taşır.

Belirsiz Alacak Davalarında Yapılan Değişiklikler

Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında uzun süredir uygulanan belirsiz alacak davası kurumu, yargılama pratiğinde yarattığı karmaşalar ve kötüye kullanım iddiaları nedeniyle köklü bir revizyona tabi tutulmuştur. Davacıların alacağın miktarını tam olarak belirleyemedikleri durumlarda sığındıkları bu liman, yeni yasal düzenlemelerle birlikte yerini daha dengeli bir hak arama mekanizmasına bırakmıştır. Bu durum, dava açma stratejilerini baştan aşağı değiştirmektedir.

Mevzuat değişiklikleriyle birlikte HMK m. 107 çerçevesindeki belirsiz alacak davası kurumu kaldırılmış veya uygulanabilirliği son derece daraltılmıştır. Bunun yerine getirilen yeni usul hukuku kuralları şu şekildedir:

• Kısmi Dava ve Zamanaşımı Güvencesi: Belirsiz alacak davasının kaldırılmasıyla doğabilecek hak kayıplarını önlemek adına, kısmi dava açan davacıya çok önemli bir hak tanınmıştır. Kısmi dava açıldığında, artık yalnızca talep edilen miktar için değil, alacağın tamamı yönünden zamanaşımı kesilecektir.
• Hukuki Belirlilik İlkesi: Davacıların dava açarken taleplerini daha somutlaştırması, dava harçlarının ve yargılama giderlerinin baştan doğru hesaplanması amaçlanmaktadır.
• Islah ve Talep Artırım Süreçleri: Davanın ilerleyen aşamalarında bilirkişi raporu doğrultusunda alacağın miktarının netleşmesi üzerine yapılacak talep artırımları, zamanaşımı def’i ile karşılaşmaksızın güvence altına alınmıştır.

Bu yeni usul kuralı karşısında, dava açacak kişilerin alacak kalemlerini çok daha titiz analiz etmesi gerekmektedir. Kısmi dava açma yolunun zamanaşımını koruyan yapısı aktif şekilde kullanılmalı, dava dilekçelerindeki talep sonuçları yeni usul hükümlerine tam uyumlu hale getirilmelidir.

Belirsiz Alacak Davasının Zorlaştırılması İş Hukuku Davalarını Nasıl Etkileyecek?

Belirsiz alacak davası kurumunun sınırlandırılması veya kaldırılması, en büyük etkisini şüphesiz ki iş hukuku uyuşmazlıklarında gösterecektir. İşçilerin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ve hafta tatili alacakları gibi kalemleri dava açarken tam olarak hesaplaması fiilen imkansızdır; çünkü işyeri kayıtları ve puantaj tabloları genellikle işverenin elinde bulunmaktadır. Bu nedenle iş davalarında belirsiz alacak davasının zorlaştırılması, işçi tarafı için yeni stratejilerin geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır.

Yeni dönemin iş hukuku yargılamalarına yansımaları ve bu süreçte dikkat edilmesi gereken pratik hususlar şunlardır:

• Kısmi Dava Stratejisinin Öne Çıkması: İşçiler artık davalarını belirsiz alacak davası olarak açamayacakları durumlarda, doğrudan kısmi dava yoluna başvuracaktır. HMK m. 107 değişikliği sayesinde, kısmi dava açıldığında tüm kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarının zamanaşımı süresi duracaktır.
• Bilirkişi Raporunun Rolü: Davanın açılmasının ardından mahkemece dosyanın bilirkişiye gönderilmesi ve işçilik alacaklarının net miktarının hesaplanması beklenecektir. Bilirkişi raporu geldikten sonra işçi, davasını ıslah veya talep artırım dilekçesiyle nihai miktara ulaştıracaktır.
• Zamanaşımı Risklerinin Azalması: Eski sistemde kısmi dava açıldığında dava dışı kalan kısım için zamanaşımı işlemeye devam ediyordu; bu durum ek davalarda hak kayıplarına yol açıyordu. Yeni düzenlemede alacağın bütünü için zamanaşımının kesilmesi, işçiler için en büyük koruma kalkanıdır.
• Yargılama Giderlerinde Dengelenme: Dava açarken ödenecek harçlar ve dava sonunda haksız çıkılan kısım için karşı tarafa ödenecek vekalet ücretleri, kısmi dava modeli sayesinde daha öngörülebilir hale gelecektir.

Avukatlık pratiğimize göre, iş mahkemelerinde görülen davalarda hak kaybına uğramamak adına, dava dilekçesinde talep edilen miktarların “kısmi dava” niteliğinde olduğu ve alacağın tamamının zamanaşımını kesme etkisinden yararlanılmak istendiği açıkça vurgulanmalıdır. Derdest dosyası bulunan işçi ve işverenlerin, bu usul geçişinin kendi davalarını nasıl etkileyeceğini mutlaka hukuki danışmanlık alarak değerlendirmesi gerekmektedir.

12. Yargı Paketi Kapsamında İnfaz Affı ve Denetimli Serbestlik Var mı?

Kamuoyunda uzun süredir beklenti oluşturan ceza infaz düzenlemeleri, hükümlü ve hükümlü yakınları tarafından büyük bir hassasiyetle takip edilmektedir. Yeni yasal düzenleme çalışmalarının ceza sürelerine ve infaz rejimine doğrudan etki edip etmeyeceğini bilmek, hak kayıplarını önlemek ve hukuki durumun doğru analiz edilmesini sağlamak açısından hayati bir öneme sahiptir.

Ceza infaz hukuku kapsamında sıklıkla dile getirilen infaz affı; kesinleşmiş ceza mahkûmiyeti bulunan kişilerin cezalarının tamamen ortadan kaldırılması veya sürelerinin kısaltılması anlamına gelmektedir. Denetimli serbestlik ise, hükümlülerin cezalarının yasada belirlenen bir kısmını ceza infaz kurumu dışında, toplum içinde denetim altında infaz etmelerine olanak tanıyan modern bir infaz hukuku müessesesidir. Yürürlükteki mevzuat çalışmaları ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu süreçleri incelendiğinde, bu pakette ceza sürelerini doğrudan kısaltacak bir düzenleme yer almamaktadır.

Kamuoyunda dolaşan asılsız iddiaların aksine, teklif metninde yer alan düzenlemeler infaz oranlarını değiştirmemektedir. Bu kapsamda öne çıkan hususlar şunlardır:

• Kamuoyunda sıkça tartışılan yargı paketi infaz düzenlemesi ve genel af beklentileri bu kanun teklifinin içeriğinde yer almamaktadır.
• Mevcut koşullu salıverilme (şartla tahliye) oranlarında herhangi bir indirim veya esnetme öngörülmemiştir.
• Sosyal medyada yer alan “%50 infaz indirimi” ya da “kısmi af” başlığı altındaki haberlerin resmi ve hukuki bir dayanağı bulunmamaktadır.

Bu durumda ne yapılmalı? Hükümlü ve tutuklu yakınlarının, kaynağı doğrulanmamış sosyal medya paylaşımlarına veya gayriresmi haberlere itibar ederek hukuki süreçlerini aksatmamaları gerekir. Mevcut infaz dosyalarında tahliye tarihlerinin (hak ederek salıverilme ve koşullu salıverilme tarihleri) doğru tespiti için güncel mevzuat hükümleri çerçevesinde uzman bir infaz avukatından hukuki yardım alınmalıdır.

12. Yargı Paketi’nde Denetimli Serbestlik Sürelerine İlişkin Değişiklik Var mı?

Ceza adalet sisteminde hükümlülerin topluma kazandırılması sürecini doğrudan etkileyen denetimli serbestlik süreleri, yasal düzenlemelerin en çok merak edilen alanlarındandır. Bu sürelerde yapılacak olası değişiklikler, cezaevinde bulunan kişilerin tahliye tarihlerini doğrudan değiştirebileceği için dosyaların seyrini yakından etkilemektedir.

Hukuki tanımı itibarıyla denetimli serbestlik, hükümlünün cezaevinde geçirdiği iyi halli sürenin ardından, dış dünyada topluma uyum sağlamasını kolaylaştırmak üzere denetimli serbestlik müdürlükleri vasıtasıyla yürütülen bir infaz yöntemidir. Güncel kanun teklifi kapsamında, denetimli serbestlikten yararlanma sürelerinde veya maktu denetim sürelerinde (örneğin 1 yıllık denetim süresi) hükümlüler lehine herhangi bir yeni düzenleme yapılmamıştır. Mevcut infaz rejimindeki kurallar aynen geçerliliğini korumaktadır.

Aşağıdaki tabloda, kamuoyundaki beklentiler ile güncel kanun teklifi arasındaki farklar net bir şekilde ortaya konulmuştur:

Bu durumda ne yapılmalı? Denetimli serbestlik hakkından yararlanmak isteyen hükümlülerin, ceza infaz kurumundaki iyi hal durumlarını korumaları gerekmektedir. İdare ve Gözlem Kurulu tarafından yapılacak olan periyodik değerlendirmelerde olumsuz bir rapor alınmaması için cezaevi disiplin kurallarına tam uyum sağlanmalı ve müddetname üzerindeki hak ederek salıverilme tarihleri dikkatle kontrol edilmelidir.

Kamuoyunda Beklenen Ancak 12. Yargı Paketine Girmeyen Düzenlemeler

Adalet Bakanlığı’nın hazırlık aşamasında gündeme getirdiği ve kamuoyunda yoğun bir şekilde tartışılan bazı köklü reform başlıkları, TBMM’ye sunulan nihai yasa teklifinde kendilerine yer bulamamıştır. Bu durum, hukuki haklarını ve davalarını yeni pakete göre planlayan vatandaşların güncel yasal sınırları doğru çizmesini zorunlu kılmaktadır.

Avukatlık pratiğimize ve derdest dava dosyalarındaki gözlemlere göre, birçok kişi yeni paketin yasalaşmasıyla birlikte davalarının seyrinin tamamen değişeceğini düşünmektedir. Ancak torba kanun tekliflerinin hazırlık süreçlerinde elenen veya daha sonraki yasama dönemlerine ertelenen maddeler, mevcut davaların eski usul kurallarına göre yürütülmesini gerektirir. Paket dışında kalan en önemli başlıklar şunlardır:

• Nafaka Reformu: Süresiz yoksulluk nafakasının sınırlandırılması yönündeki beklentiler bu pakete dahil edilmemiştir.
• Tapuda Avukat Zorunluluğu: Yüksek meblağlı taşınmaz satışlarında tarafların avukat bulundurma mecburiyeti getirilmesi yönündeki taslak madde teklif metninden çıkarılmıştır.
• İki Aşamalı Boşanma Yargılaması: Aile mahkemelerindeki dava sürelerini kısaltması amacıyla tartışılan bu usul değişikliği nihai taslakta yer almamaktadır.

Bu durumda ne yapılmalı? Beklenti içinde olunan yasal reformların yürürlüğe girmediği göz önünde bulundurularak, mevcut uyuşmazlıklarda yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre aksiyon alınmalıdır. Özellikle nafaka, boşanma ve gayrimenkul işlemlerinde yeni bir yasal düzenleme beklentisiyle karar almayı ertelemek, hak düşürücü sürelerin kaçırılmasına veya maddi zararlara yol açabileceği için mevcut kanunlar dairesinde süreç yönetilmelidir.

Nitelikli Dolandırıcılık Davalarında Görevli Mahkeme Değişiyor mu?

Ceza yargılamasında davanın hangi mahkemede görüleceğini belirleyen görev kuralları, hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkının temel unsurlarındandır. Nitelikli dolandırıcılık gibi karmaşık suç tiplerinde görevli mahkemenin tespiti, davanın usuli süreçlerini ve verilecek cezaların üst sınırlarını doğrudan belirlemektedir.

Hukuki açıdan nitelikli dolandırıcılık; hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak eyleminin, yasanın öngördüğü nitelikli hallerle (örneğin dini duyguların istismar edilmesi, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması vb.) işlenmesidir. Bu suç tipi için görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi olarak belirlenmiştir. Kamuoyundaki beklentilerin aksine, bu davaların Asliye Ceza Mahkemesi’ne devredilmesi veya görev sınırlarının değiştirilmesi yönünde bir yasal düzenleme yapılmamıştır.

Ancak Adalet Komisyonu aşamasında teklife eklenen önemli bir ceza indirimi mekanizması mevcuttur. Bu kapsamda öne çıkan yasal detaylar şunlardır:

• Nitelikli dolandırıcılık davalarında görevli mahkeme yine Ağır Ceza Mahkemesi olarak kalmaya devam edecektir.
• 5230 sayılı TCK m. 158 hükmüne eklenmesi öngörülen fıkra ile yalnızca IBAN hesabı, kredi kartı veya kripto varlık bilgilerini başkasına kullandırarak suça iştirak eden kişilere verilecek cezalarda yarı oranında indirim imkânı getirilmektedir.
• Zararın soruşturma aşamasında tamamen giderilmesi halinde verilecek cezada üçte iki; kovuşturma (mahkeme) aşamasında giderilmesi halinde ise yarı oranında ek indirim uygulanacaktır.

Bu durumda ne yapılmalı? Hakkında nitelikli dolandırıcılık şüphesiyle soruşturma veya kovuşturma yürütülen kişilerin, davalarının Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülmeye devam edeceğini bilmeleri gerekir. IBAN mağduriyetleri kapsamında yargılanan şüpheli veya sanıkların, yeni yasa maddesindeki ceza indirimi ve etkin pişmanlık hükümlerinden en üst düzeyde yararlanabilmek adına, zararı giderme ve savunma stratejilerini profesyonel bir ağır ceza avukatı ile planlamaları kritik önem arz etmektedir.

Boşanma Davalarında İki Aşamalı Yargılama Usulü Geliyor mu?

Aile hukuku uyuşmazlıklarında boşanma sürecinin uzun sürmesi, tarafların sosyal ve ekonomik hayatlarını olumsuz etkilemekte ve belirsizlik yaratmaktadır. Kamuoyunda uzun süredir tartışılan “iki aşamalı boşanma yargılaması” usulünün bu pakette yer alıp almadığı, aile mahkemelerinde davası süren veya dava açmayı planlayan kişilerin yol haritalarını doğrudan etkilemektedir.

İki aşamalı yargılama usulü; çekişmeli boşanma davalarında öncelikle sadece boşanma ve velayet konularının karara bağlanarak evliliğin hızlıca sonlandırılmasını, nafaka, maddi-manevi tazminat ve mal rejimi tasfiyesi gibi mali uyuşmazlıkların ise ikinci bir aşamada, ayrı bir dava süreci olarak yürütülmesini öngören bir sistemdir. Ancak yapılan son yasal düzenleme çalışmalarında bu usul değişikliğine yer verilmemiş; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) kapsamında düzenlenen mevcut boşanma usulü aynen korunmuştur.

Mevcut usulün korunmasının uygulamadaki yansımaları şu şekildedir:

• Boşanma davalarında tarafların kusur tespiti, boşanmanın mali sonuçları (tazminat ve yoksulluk nafakası) ile velayet talepleri tek bir dava dosyası içinde, birlikte karara bağlanmaya devam edecektir.
• Mahkemelerin iş yükü nedeniyle uzayan yargılama süreleri, mevcut usul kuralları dairesinde tarafların iddia ve savunma dilekçelerini sunma disiplinine bağlı kalacaktır.
• Mal rejiminin tasfiyesi (mal paylaşımı davası) ise yerleşik yargısal uygulamada olduğu gibi boşanma davasının kesinleşmesinden sonra karara bağlanacak olan bağımsız bir dava olarak görülmeye devam edecektir.

Bu durumda ne yapılmalı? Boşanma sürecini başlatmak isteyen eşlerin, davalarının tek celsede bitmeyeceğini ve tüm mali taleplerinin boşanma davasıyla birlikte karara bağlanacağını bilerek hareket etmeleri gerekir. Dava sürecinin gereksiz yere uzamasını engellemek adına dilekçelerin zamanında verilmesi, delillerin eksiksiz sunulması ve geçici velayet ile tedbir nafakası gibi geçici koruma önlemlerinin davanın başında talep edilmesi amacıyla uzman bir boşanma avukatından destek alınması en sağlıklı yöntemdir.

Nafaka Sistemine İlişkin Yeni Bir Reform Bu Pakette Var mı?

Kamuoyunda uzun süredir tartışılan süresiz nafaka uygulamasının sona erdirilmesi beklentisi, bu yeni yasal düzenleme sürecinde en çok merak edilen konuların başında gelmektedir. Özellikle boşanma aşamasındaki taraflar ve nafaka yükümlüleri, yasal mevzuatta köklü bir değişiklik olup olmayacağını yakından takip etmektedir.

Yürürlükteki mevzuat çalışmaları incelendiğinde, bu reform paketinde nafakaya ilişkin herhangi bir yeni düzenleme yer almamaktadır. Her ne kadar Adalet Bakanlığı ve ilgili komisyonların hazırlık aşamalarında nafaka süresine sınır getirilmesi veya nafaka ödemelerinin belirli kriterlere bağlanması gündeme gelmiş olsa da bu başlık nihai yasa teklifi metninden çıkarılmıştır. Dolayısıyla, boşanma davalarında nafaka ve mal paylaşımı süreçleri mevcut Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde yürütülmeye devam edecektir.

Bu ertelemenin arkasındaki en önemli hukuki gelişme, Anayasa Mahkemesi tarafından yakın dönemde verilen iptal kararıdır. Yüksek mahkeme, süresiz yoksulluk nafakasının yasal dayanağını oluşturan bazı kuralları iptal etmiş ve bu iptal kararının yürürlüğe girmesini 9 ay süreyle ertelemiştir. Yasama organının, Anayasa Mahkemesi’nin tanıdığı bu 9 aylık geçiş süreci içinde daha kapsamlı, aile hukukunun dengelerini gözeten müstakil bir nafaka reformu üzerinde çalışmayı tercih ettiği bilinmektedir. Bu nedenle nafaka yükümlülüğü ve yoksulluk nafakası kriterlerinde mevcut mahkeme uygulamaları aynen geçerliliğini korumaktadır.

Tapu İşlemlerinde Avukat Bulundurma Zorunluluğu Getiriliyor mu?

Gayrimenkul sektöründe güvenliğin artırılması ve özellikle büyük ölçekli tapu işlemlerinde tarafların dolandırıcılık mağduru olmasının engellenmesi amacıyla kamuoyuna yansıyan “tapuda avukat zorunluluğu” konusu, bu paketin hazırlık sürecinde sıklıkla tartışılmıştır. Belirli bir parasal sınırın üzerindeki taşınmaz satışlarında profesyonel hukuki desteğin mecburi kılınması hedeflenmekteydi.

Ancak yapılan son komisyon görüşmeleri ve yasa teklifinin güncel hali incelendiğinde, tapu işlemlerinde avukat bulundurma zorunluluğunun bu paket kapsamında yasalaşmadığı görülmektedir. Adalet Bakanlığı’nın özellikle 30 milyon Türk Lirası ve üzerindeki gayrimenkul alım satım işlemlerinde tarafların haklarını korumak adına planladığı bu zorunluluk, teknik altyapı yetersizlikleri ve serbest piyasa dinamikleri gerekçe gösterilerek ileri bir tarihe ertelenmiştir.

Bu durum, tapu müdürlüklerinde gerçekleştirilen taşınmaz devri, ipotek tesisi veya diğer ayni hak tesislerinde tarafların doğrudan işlem yapabilme özgürlüğünü koruduğu anlamına gelmektedir. Yine de hukuki bir zorunluluk olmasa dahi yüksek meblağlı taşınmaz transferlerinde sözleşme serbestisi sınırlarının doğru çizilmesi ve tapu iptal tescil davalarıyla karşılaşılmaması adına tarafların kendi iradeleriyle bir avukattan profesyonel yardım almaları pratik açıdan tavsiye edilmektedir.