Uyuşturucu ve Uyarıcı Madde Kullanma Suçunda Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi (KDAE) Kararını İhlal Eden Sanık Hakkında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Kararı Verilip Verilemeyeceği Hususu Bu Makalenin İçeriğini Oluşturmaktadır.
Özet Yanıt: İncelenen yargı kararları ışığında; Türk Ceza Kanunu (TCK) madde 191/4-a gereğince kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararını ihlal etmiş bir kişi hakkında açılan veya yeniden ele alınan davada hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilmesi mümkün değildir. Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında, erteleme kararının ihlali durumunda yargılamaya devam edilerek hüküm kurulması gerektiği, bu aşamada TCK 191/8 kapsamındaki HAGB düzenlemesinin uygulanamayacağı ve ayrı bir dava açılmışsa davanın düşmesi gerektiği istikrarlı bir şekilde vurgulanmıştır.
Erteleme Kararı Sonrası, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı Verilebilir mi?
TCK 191/8 Maddesinin Uygulanma Koşulları ve Engel Haller
Yargıtay içtihatlarına göre, uyuşturucu madde kullanma suçlarında HAGB kararı verilebilmesi için sanık hakkında daha önce verilmiş ve geçerliliğini koruyan bir “kamu davasının açılmasının ertelenmesi” kararının bulunmaması gerekmektedir.
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi (2024/8629, 2024/12917): Usulüne uygun olarak verilip kesinleşen bir kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı var ise, TCK’nın 191. maddesinin sekizinci fıkrası doğrultusunda HAGB kararı verilemeyeceği açıkça belirtilmiştir.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi (2023/4827, 2025/6308): Sanık hakkında daha önce verilmiş bir erteleme kararı varsa ve yargılama konusu suç bu kararın ihlali niteliğindeyse, TCK 191/8 gereğince HAGB kararı verilemez. HAGB ancak önceki bir erteleme veya HAGB kararı yoksa uygulanabilir.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi (2018/169): Sanık hakkında daha önce erteleme ve tedavi/denetimli serbestlik kararı verildiği için, bu tedbirlerin ihlali üzerine kurulan hükümde TCK 191/8-a maddesindeki zorunlu HAGB koşullarının oluşmadığına hükmedilmiştir.
İhlal Nedeniyle Açılan Ayrı Davalarda “Düşme” Kararı Verilmesi Zorunluluğu
Erteleme süresi içinde işlenen yeni suçlar veya yükümlülük ihlalleri (TCK 191/4 kapsamındaki durumlar), ayrı bir suç soruşturması ve kovuşturması konusu yapılamaz; bunlar yalnızca ilk erteleme kararının ihlali sayılır. Bu nedenle, ihlal gerekçesiyle açılan yeni davalarda HAGB verilemez, davanın düşmesi gerekir.
- Yargıtay 20. Ceza Dairesi (2015/5028) ve Yargıtay 10. Ceza Dairesi (2023/299, 2025/1752): Erteleme süresi zarfında işlenen suçların TCK 191/5 uyarınca ayrı bir kovuşturma konusu yapılamayacağı, bu nedenle açılan davalarda CMK 223/8 uyarınca “düşme” kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Düşme kararı verilmesi gereken bir dosyada HAGB hükmü kurulması hukuka aykırıdır.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi (2023/1760): Erteleme kararının ihlali niteliğindeki eylem için açılan davada yerel mahkemenin verdiği HAGB kararı, “düşme” kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle kanun yararına bozulmuştur.
Erteleme Kararının Kaldırılması ve Yargılamanın Devamı
TCK 191/4-a uyarınca (tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etme) erteleme kararının ihlal edilmesi durumunda, erteleme kararı kaldırılarak kamu davası açılır veya duran dava görülmeye devam edilir. Bu aşamada mahkemelerce verilen HAGB kararları Yargıtay tarafından bozulmaktadır.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi (2017/4703): Hakkında daha önce tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanan ancak yükümlülüklerini ihlal ettiği için kamu davası açılan sanık hakkında, TCK 191. maddesi hükümleri çerçevesinde yeniden HAGB kararı verilmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi (2022/7182): Erteleme süresi içerisinde yeniden suç işleyerek kararı ihlal eden sanık hakkında TCK 191/8-a maddesinin uygulanamayacağı ve HAGB verilmesinin kanuna aykırı olduğu ifade edilmiştir.
- Yargıtay 20. Ceza Dairesi (2019/2213): Erteleme ihlali nedeniyle açılan davada TCK 191/8 kapsamındaki otomatik HAGB’nin uygulanamayacağı, genel HAGB (CMK 231) şartlarının ise sanığın sabıka kaydı gibi nedenlerle oluşmadığı durumlarda HAGB verilemeyeceği vurgulanmıştır.
İstisnai Durumlar: Erteleme Kararının Geçersizliği
HAGB kararının verilebildiği tek istisnai durum, ihlale konu olan “kamu davasının açılmasının ertelenmesi” kararının hukuken geçersiz olması veya ortadan kalkmasıdır.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi (2024/25482): Önceki erteleme kararının ihlali nedeniyle açılan davada sanık beraat etmişse, erteleme kararı hukuken ortadan kalkmış sayılır. Bu durumda, sonraki eylemler için TCK 191/8 uyarınca HAGB kararı verilebilir.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi (2022/13261, 2023/11066): Erteleme kararı usulüne uygun kesinleşmemişse (örneğin itiraz hakkı tanınmamışsa), ihlal nedeniyle açılan davada mahkumiyet veya HAGB verilemez; kovuşturma şartı gerçekleşmediğinden “durma” kararı verilmelidir.
Sonuç ve Değerlendirme
TCK 191/4-a maddesi uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararını ihlal eden bir sanık hakkında yürütülen yargılamada, TCK 191/8 maddesi gereğince hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemez. İhlal durumunda mahkemenin yargılamaya devam ederek esasa ilişkin bir hüküm (mahkumiyet veya beraat) kurması veya mükerrer açılan bir dava söz konusu ise davanın düşmesine karar vermesi gerekmektedir.
Yasal Uyarı: Bu makalede bahsedilen yargı kararlarını araştırmadan dilekçelerinizde kullanmayınız. Her olayın içeriği farklı olabileceği gibi değerlendirmeside farklı olabilmektedir.